ДЬӨККӨННӨӨҔҮ «САРЫАЛ» КУЛТУУРА КИИНЭ

Ааҕар балаҕан (1933-1950 сс.). Дьөккөн нэһилиэнньэтин ортотугар агитационнай-маассабай үлэни биир сиргэ кииннээн тэрийэр сыаллаах ааҕар балаҕан 1933 сыллаахха тэриллибитэ. Ааҕар балаҕаҥҥа аан бастаан өр сылларга иилээн-саҕалаан сэбиэдиссэйинэн Капитонова Мария Филипповна үлэлээбитэ. Кулууп уонна библиотека үлэтин, эбээһинэһин ааҕар балаҕан ыытара. Капитонова Мария Филипповна кэнниттэн, сэрии иннинэ, ааҕар балаҕаҥҥа Герасимова Екатерина Даниловна үлэлии сылдьыбыт. 4 холкуос 246 хаһаайыстыбатын ааҕыынан хааччыйара. Биирдии холкуоска 4 кыһыл муннуктаах, 4 стационарнай библиотекалааҕа. Уопсай кинигэтин ахсаана – 135 устуука. Ол иһиттэн Маркс, Энгельс, Ленин, Сталин кинигэлэрэ – 4, тыа хаһаайыстыбаларын кинигэлэрэ – 40, уус-уран кинигэтэ – 35, 1 сурунаал, 1 хаһыат, 11 хартыына баайдаах эбит.

Тыа сирин кулууба (1950-1960 сс.). кэнниттэн, кулууп тэриллибитин кэннэ, сэбиэдиссэйдэринэн үлэлээбиттэрэ: Гоголев Семен Алексеевич, Матвеева Екатерина Герасимовна, Иванов Ким Иванович, Шамаев Афанасий Афанасьевич (1954-1958 сс.), Данилов Петр Васильевич. Бу дьон нэһилиэккэ да, оройуоҥҥа да агитационнай-маассабай үлэни күүскэ көҕүлээн, тэрийэн биллэрдик үлэлээбиттэр.

50-с сылларга Екатерина Герасимовна Матвеева үлэлии сылдьыбыт кэмнэригэр нэһилиэнньэни сырдатыы үксэ агитациянан барара, сотору-сотору дакылаат, лекция, фермаларга бэсиэдэ, санитарнай рейдэлэр, бэчээт сонуннарын нэһилиэнньэҕэ иһитиннэрии, уо.д.а. буолаллара. Учууталлар баяҥҥа оонньууллара, бырааһынньыктарга пьеса туруораллара, дьон-сэргэ ыллыыра, оһуохайдыыра. Эдэр үлэһит ыччакка комсомольскай куруһуоктар ыытыллаллара.

Шамаев Афанасий Афанасьевич кулууп сэбиэдиссэйинэн үлэлиир сылларын Дьөккөн нэһилиэгин оччотооҕу дьоно-сэргэтэ олус истиҥник ахталлар. Дьон киэһэ өттүгэр кулуупка мустан, көрүдүөргэ тардыллыбыт уһун остуоллары тула олорон, саахымат, дуобат оонньууллара. Кини оройуон Сэбиэтин депутатынан талылла сылдьан, саҥа тэриллибит сопхуоһун базатын бөҕөргөтүүгэ, социальнай-экономическай сайдыытыгар элбэх боппуруоһу туруорсан олоххо киллэртэрбит үлэһит буолар.Үлэтин түмүгэ мэлдьи холобурга сылдьара.        

Ким Иванович Иванов-Чиҥнээни Дьөккөн тыа кулуубун сэбиэдиссэйинэн ананан, сылтан ордук кэмҥэ үлэлиир кэмигэр, бэсиэдэлэри, лекциялары ыытара. Улахан кэнсиэрдэр, таансылар, оһуохай нэһилиэнньэ дьонун сэргэхситэрэ. Ону таһынан «Боевой листок» хаһыат тахсара. Агитбиригээдэ тэрийэн кэнсиэр, агитчемоданнаах, бэсиэдэлээх, Кыһыл Муннук тэрийэн, үлэҕэ көмөлөһөллөрө. Кини үлэлиир кэмигэр Дьөккөҥҥө электричество суоҕа. Кыраһыын лаампатынан, чүмэчинэн сырдатынан кэнсиэрдэргэ бэлэмнэнии үлэтэ барара.

1970 сыллаахха саҥа кулууп дьиэтэ тутуллубута. Бу кулуубу биһиги биир дойдулаахтарбыт нэһилиэк култуурата, эдэр ыччат кэскилэ сайдарын туһугар кыһаллан, утуйар да ууларын умнан туран үлэлээн-хамсаан киллэрбиттэрэ: Николаев Захар Иванович – ыстаамсык, Капитонов Тимофей Степанович – ыстаамсык, Гоголев Егор Федотович, Данилов Василий Васильевич, Данилов Николай Федотович, Ионов Иона Алексеевич, Кондаков Афанасий Степанович, Гоголев Гаврил Петрович уо.д.а.1968 сыллаахха нэһилиэккэ библиотека тэриллибитэ. Библиотекарынан өр сылларга Федотова Зоя Васильевна, Гоголева Марианна Егоровна үтүө суобастаахтык үлэлээбиттэрэ. 1992 сылтан күн бүгүҥҥүгэ дылы Васильева Варвара  Кононовна үлэлии-хамныы сылдьар.

Саҥа кулуупка дьон сынньалаҥын тэрийэн үлэлээбиттэрэ: Оконешников Михаил Михайлович (1970-1973сс.), Павлов Петр Игнатьевич (1973 с.), Данилова Полина Степановна (1975 с.), Николаева Екатерина Егоровна (1976-1977 сс.), Абрамов Василий Тимофеевич (1977-1978 сс.), Иванова Зоя Марковна (1979-1981 сс.), Гоголев Иван Степанович (1979-1981 сс.) уо.д.а.

Сэбиэдиссэйдэринэн үлэлээбиттэрэ: Егоров Степан Трофимович, Абрамов Василий Тимофеевич, Игнатьев Илья Афанасьевич-Оҕотуунускай. Дириэктэрдэринэн үлэлээбиттэрэ: Кондаков Николай Семенович, Данилова Анастасия Кузьминична – Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын туйгуна (1982 с.), Торотоева Саргылана Константиновна (1984-1988 сс.).

Дириэктэрдэринэн үлэлээбиттэрэ: Кондаков Николай Семенович (1982 с.), Данилова Анастасия Кузьминична – Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын туйгуна (1983-2011 сс.), Власьева Саргылана Игиановна (1992 с.), Соколов Василий Дмитриевич (2011-2015 сс.), Федорова Дарима Викторовна (2015-2017 сс.).